Hủy kèo doanh nghiệp để chạy theo thương lái, nông dân nhận cái kết đắng

2019-11-07 09:42:24

Sơn La là vùng đất trù phú, khí hậu ôn hòa, có tiềm năng để phát triển nông nghiệp, đặc biệt là cây ăn quả. Chính vì lẽ đó, năm 2017, công ty CP Nafoods Tây Bắc đã lựa chọn nơi này để thực hiện dự án trồng chanh dây. Phía công ty cam kết sẽ cung cấp giống, đào tạo kĩ thuật, hỗ trợ nông dân trong suốt quá trình canh tác. Đồng thời, công ty còn nhận bao tiêu 100% sản phẩm theo giá thị trường, thấp nhất là 5.000 đồng/kg để nông dân không bị lỗ. Vào thời điểm đó, rất nhiều người kì vọng dự án sẽ mở ra cánh cửa mới, giúp bà con ở vùng cao Sơn La vượt qua cái vòng luẩn quẩn của sự nghèo khó và lạc hậu.

Chỉ hơn một năm sau khi dự án triển khai, những nương rẫy thuộc các xã của huyện Mai Sơn đã được phủ một màu xanh mướt của cây chanh dây. Với mức giá bình quân được Nafoods Tây Bắc thu mua từ 15.000 – 20.000 đồng/kg, trừ chi phí, chanh dây cho lợi nhuận trung bình từ 250 - 300 triệu đồng/ha. Không phải chịu cảnh đói nghèo như trước, nhiều người dân nơi đây đã mơ đến giấc mơ đổi đời, bởi cả đời họ chưa khi nào có nhiều tiền đến thế. 

Nếu như mọi việc diễn ra theo đúng tiến trình của dự án, có lẽ không ít người dân của huyện Mai Sơn đã trở thành những triệu phú. Thế nhưng, điều đó đã không xảy ra. Vào cuối năm 2018, nhận thấy chanh dây ở Mai Sơn có chất lượng tốt, nhiều thương lái đã đổ xô đến đây thu mua với mức giá cao chót vót. Từ 15.000 - 17.000 đồng/kg theo giá của Nafoods Tây Bắc, các thương lái đẩy lên hơn 25.000 đồng/kg đối với quả loại A, sau nâng dần lên trên 30.000 đồng/kg, rồi trên 35.000 đồng/kg...

Các cán bộ kĩ thuật đã đến tận nơi để hướng dẫn kĩ thuật trồng cho bà con

Mức giá hấp dẫn mà thương lái đưa ra khiến người dân trồng chanh dây không thể ngồi yên. Họ sẵn sàng phá vỡ hợp đồng liên kết sản xuất từ trước với doanh nghiệp để ồ ạt bán chanh dây cho các tư thương. Và cũng từ đó, hệ lụy bắt đầu nảy sinh.

Cơn sốt thu mua chanh dây xuất khẩu sang Trung Quốc thời điểm đó lớn đến mức, nông dân bất chấp tất cả để trồng chanh dây. Không cần khảo sát đất đai, không cần biết đến nguồn cây giống nhập từ đâu, nhiều người bỏ hết hoa màu chỉ để trồng loại cây “đổi đời” này. Hậu quả là từ đầu năm 2019 đến nay, những vườn chanh dây bắt đầu bùng phát dịch bệnh.

Ban đầu, chỉ lác đác một số vườn có vài gốc chanh dây có biểu hiện như xoăn lá, quả sần sùi teo tóp, rồi vàng lá, rụng lá, cây lụi dần... Sau đó, dịch bệnh bắt đầu bùng phát một cách nhanh chóng. Nhiều người đã thử phun đủ các loại thuốc những mong cứu vớt tình hình, nhưng đây là bệnh virus, nên vô ích. Trước đây, hợp tác xã giám sát các vườn chanh hàng ngày. Khi có biểu hiện lạ thì lập tức thông báo và có cán bộ kỹ thuật của công ty Nafoods lên kiểm tra, xử lí. Tuy nhiên từ đầu năm 2019 đến nay, do không còn hợp đồng liên kết, nên dịch bệnh không kịp phát hiện và xử lí, càng lây lan chóng mặt. Cho đến nay, hầu hết diện tích trồng chanh dây của huyện Mai Sơn đều đã nhiễm bệnh. Có những vườn chỉ còn lại trơ dàn cọc, lơ thơ những gốc chanh dây vàng úa; có nơi đã phải xóa sổ. Nhiều người dân cố vớt vát những quả còn sót lại cũng chỉ được thương lái thu mua với giá 2.000 - 3.000 đồng/kg, song không đủ để bù chi phí.

Mất mùa, giá cũng rớt thảm hại. Thời kì huy hoàng, giá chanh dây được thương lái thu mua ở mức 35.000 - 40.000 đồng/kg. Nhưng cho đến nay, thương lái chỉ đồng ý thu mua với mức giá 7.000 - 8.000 đồng/kg. Giá giảm mạnh là do không còn xuất khẩu được tiểu ngạch sang Trung Quốc, giới thương lái ở Sơn La đành dồn hàng về bán cho các nhà máy chế biến trong nước.

Chanh dây mất mùa vì dịch bệnh, giá lại tụt xuống 3-4 lần

Còn về phía Nafoods Tây Bắc, nông dân bẻ kèo đã khiến công ty này rơi vào tình trạng khó khăn vì thiếu nguyên liệu sản xuất, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc bố trí quy hoạch vùng nguyên liệu và chiến lược phát triển của công ty trong giai đoạn 2016 – 2021. 

Chạy đua theo cơn sốt giá trước mắt, nông dân không những chịu cái kết đắng vì cây trồng bị dịch bệnh, giá cả bèo bọt mà còn đánh mất luôn niềm tin với doanh nghiệp. Giấc mơ đổi đời từ chanh dây giờ đây đã rất xa vời đối với người dân ở huyện Mai Sơn. Có thể nó đã đến rất gần nhưng chính họ đã tự tay phá nát giấc mơ đó. Đây cũng chính là bài học cảnh tỉnh cho nhiều người khác, đừng vì cái lợi trước mắt mà quên đi lợi ích lâu dài về sau.

Cổng Nông Dân


Xem thêm