Một ngày ở làng nghề nấu rượu Bằng Phúc

2019-11-26 17:16:10

Vượt đỉnh Kéo Khem trên tuyến đường 257B vào lúc xế trưa, chúng tôi tới xã Bằng Phúc (Chợ Đồn)- nơi có nghề truyền thống cổ truyền nấu rượu men lá nổi tiếng trong và ngoài tỉnh. Dọc con đường, nhà nhà phơi củi, làm men lá, ủ cơm, nấu rượu… Nhiều chiếc xe máy chất đầy những can rượu phóng vun vút, có cả những chiếc ô tô đến giao gạo và chở rượu đi…
Đón tôi ngay tại sảnh trụ sở, đồng chí Hoàng Thị Hằng- Phó Chủ tịch UBND xã Bằng Phúc phấn khởi cho biết: Từ ngày rượu men lá Bằng Phúc có tiếng trên thị trường thì kinh tế của bà con cũng theo đó khá lên. Cả xã có hơn 300 hộ nấu rượu (chiếm ½ hộ dân ở xã), tập trung nhiều ở các thôn Nà Pài, Nà Bay, Bản Quân, Nà Hồng. Những hộ nấu nhiều như hộ Hà Thị Tín, Phương Thị Thoăn, Nông Thị Tâm… đạt 100 lít/ngày trở lên, hộ ít cũng khoảng 40 - 50 lít/ngày. Với giá giao tại nhà từ 18.000 - 20.000 đồng/lít, mỗi lít lãi khoảng 3.000 đồng. Ngoài ra, phụ phẩm bỗng rượu còn được người dân tận dụng để nuôi lợn. Hiện nay, bà con đang thành lập 02 hợp tác xã nấu rượu, đưa việc sản xuất, kinh doanh vào nề nếp một cách có tổ chức.

Công đoạn nghiền các loại cây rừng để làm men tại HTX nấu rượu Thanh Tâm

Đến thăm gia đình chị Hà Thị Tín ở thôn Nà Pài, hiện là Phó Giám đốc Hợp tác xã nấu rượu Thanh Tâm, chúng tôi thấy sân dưới sàn nhà được kê cao, trải đệm để phơi men lá. Những viên men tròn, trắng tinh, thơm nồng như vị thuốc Bắc. Bên cạnh đó là những thùng nhựa để ủ cơm trộn men xếp hàng loạt. Phía đầu nhà là 02 lò rượu đang đỏ lửa…
Tiếp chúng tôi, anh Thăng (chồng chị Tín), lấy chai rượu còn ấm rót ra, mùi hương tỏa ra thơm lừng. Nhấp thử một ngụm, hương vị rượu rất dịu và êm hơn bất kỳ loại rượu nào khác. Anh Thăng lý giải, rượu men lá Bằng Phúc có 02 nguyên liệu đặc biệt mà không ở đâu có. Thứ nhất là men rượu được làm thủ công từ hơn 10 loại cây thuốc hái trên rừng, qua quá trình nghiền, giã, trộn, ủ… thành thứ men quý. Thứ hai là nước bà con dùng để nấu rượu được dẫn từ trên núi đá cao về, rất tinh khiết. Do vậy, rượu men lá Bằng Phúc dù uống đến mềm môi mà say như ru ngủ, khi tỉnh dậy vẫn sảng khoái, nhẹ nhàng. Chính vì có 02 nguyên liệu đặc biệt trên mà nhiều người dân ở địa phương khác mua men lá Bằng Phúc về tự nấu rượu, nhưng sản phẩm không ngon bằng rượu được nấu ra trên mảnh đất có độ cao hơn 800m so với mực nước biển này.

Men lá - Nguyên liệu chính làm nên thương hiệu rượu Bằng Phúc

Anh Thăng cho biết thêm, mỗi ngày gia đình anh nấu 5 mẻ, mỗi mẻ được 20 lít rượu nên công việc khá bận rộn. Ngoài ra, gia đình còn nuôi thêm đàn lợn, lúc nhiều cũng lên tới trăm con. Nhưng năm nay giá lợn rẻ nên giảm đàn xuống. Nhờ nghề nấu rượu mà gia đình anh cũng như nhiều hộ trong xã đã thoát nghèo, vươn lên khá giả. Nhiều hộ đã mua được ô tô để tiện vận chuyển rượu đi giao, đồng thời mua gạo về thuận lợi. Gia đình anh cũng đã đặt mua xe ô tô để tiện cho việc sản xuất, kinh doanh, nhất là dịp Tết Nguyên đán Mậu Tuất sắp tới, nhu cầu dùng rượu Bằng Phúc sẽ tăng rất cao.

Ở Bằng Phúc, ngoài những hộ cá thể nấu rượu thì Nhà máy chưng cất rượu của Doanh nghiệp Huy Hoàn, với những thiết bị khá hiện đại đã đi vào hoạt động và cho ra sản phẩm rượu Thiên Phúc ngon, thơm hảo hạng. Nhưng có lẽ do cơ chế nộp thuế rượu quá cao nên giá sản phẩm bán ra cũng rất cao, chưa phù hợp với nhu cầu sử dụng bình dân. Theo anh Phạm Huy Bình- Phụ trách nhà máy thì mỗi chai rượu Thiên Phúc (chai 0,5 lít), phải đóng thuế 15.000 đồng, cùng với chi phí sản xuất, chi phí chai, nắp, trải qua quá trình chưng cất với rất nhiều công đoạn, đặc biệt là loại bỏ độc tố aldehyt… Nhà máy phải bán giá 80.000 đồng mới có chút lãi. Do giá khá cao nên sản lượng bán rất chậm, khiến cho việc thu mua rượu từ bà con trong xã cũng rất hạn chế, không đáng kể.

Anh Phạm Huy Bình- Quản lý Nhà máy chưng cất rượu Thiên Phúc đang kiểm tra quy trình tinh lọc rượu

Có thể nói thị trường rượu Bằng Phúc hiện nay nhộn nhịp nhưng khá lộn xộn. Việc tiêu thụ rượu do người dân tự chủ động tìm đầu ra. Đây cũng là nỗi băn khoăn của Phó Chủ tịch xã Hoàng Thị Hằng: Hiện nay, rất nhiều tư thương tham gia kinh doanh rượu men lá Bằng Phúc nhưng cơ sở, tiêu chuẩn chất lượng nào để khẳng định đây là rượu men lá Bằng Phúc thì chưa có. Họ có thể lấy các loại rượu khác rẻ hơn trộn vào để bán, vì rượu gạo ngoài xã Bằng Phúc chỉ 12.000 đồng/lít. Đến một lúc nào đó, người tiêu dùng sử dụng phải rượu giả nhiều lần sẽ từ bỏ, như vậy thiệt hại sẽ thuộc về người dân Bằng Phúc.

Dẫu còn nhiều hạn chế trong quá trình tổ chức sản xuất và tiêu thụ, nhưng có thể nói rượu men lá Bằng Phúc đã lên ngôi, thương hiệu đã vang xa. Nghề nấu rượu ở Bằng Phúc đã tạo việc làm ổn định cho cả xã từ việc mua bán củi, việc hái lá thuốc về để làm men, việc mua bán gạo, việc kinh doanh rượu… đều cho thu nhập khá và ổn định. Cũng từ đó, nhiều hộ có điều kiện xây dựng nhà cửa kiên cố khang trang, bộ mặt nông thôn vùng cao có nhiều đổi mới.

Giờ đây trăn trở nhất của chính quyền và bà con xã Bằng Phúc là bảo vệ được thương hiệu một cách dài lâu, để làng nghề nấu rượu men lá Bằng Phúc phát triển có chiều sâu, bền vững, tránh lâm vào tình trạng mất thương hiệu như nhiều loại rượu ở tỉnh Bắc Kạn trước đây./.
Phan Quý

Theo baobackan.org.vn


Xem thêm

Những người giữ lửa làng nghề

Tỉnh Hà Nam hiện có 164 làng nghề truyền thống, làng nghề, làng có nghề. Quá trình phát triển, hầu hết các làng nghề đều trải qua nhiều thăng trầm...

Lễ hội Phủ Giầy - Nam Định

Phủ Giầy là tên gọi của quần thể di tích thuộc xã Kim Thái, huyện Vụ Bản tỉnh Nam Định. Phủ Giầy trước có tên cổ là Kẻ Giầy, cho tới khi Liễu Hạnh