“Trào lưu” bán sầu riêng theo dạng khoán vườn, nông dân mất nhiều hơn được

2019-10-24 09:00:35

Vừa không mất công chăm sóc lại không lo đầu ra, bán sầu riêng cho thương lái theo dạng khoán vườn là lựa chọn của nhiều nhà vườn ở tỉnh Đắk Nông. Hình thức mua bán này tưởng chừng như quá hời, thế nhưng về lâu dài lại tiềm ẩn nhiều hậu quả đáng tiếc.
Bán sầu riêng theo dạng khoán vườn nói nôm na là các chủ vườn ký hợp đồng giao hẳn vườn cây cho thương lái chăm sóc, thu hoạch theo một mức giá thỏa thuận. Đồng thời, thương lái cũng sẽ là người chịu nhiệm vụ bao tiêu sản phẩm. Nhà vườn vừa không mất công chăm sóc, giảm thiểu nhiều chi phí, lại không lo vấn đề tiêu thụ. Mặc khác, khi bán khoán vườn cho thương lái, vườn sầu riêng phát triển tốt, sản lượng cao, chất lượng sầu riêng thương phẩm cũng tốt hơn. Những hộ nông dân đi theo trào lưu này đa số đều không có điều kiện chăm sóc vườn, thiếu vốn và thiếu nhân công chăm sóc. Không những vậy, thương lái còn đặt cọc luôn một khoản tiền lớn cho nhà vườn.  
Nói như vậy thì hình thức bán sầu riêng theo kiểu khoán này quả là có lợi cho các nhà vườn. Tuy nhiên, đó chỉ là trên lý thuyết, còn thực tế thì không “dễ ăn” như vậy. 

Nhiều chủ vườn vì thiếu nhân công nên bất đắc dĩ phải khoán vườn cho thương lái chăm sóc

Nhiều thương lái sau khi nhận vườn từ nông dân đã sử dụng một lượng lớn phân hóa học, thuốc kích thích để ép cây ra quả nhanh, cho nhiều quả. Mục đích của thương lái là giảm đến mức thấp nhất thời gian cũng như chi phí bỏ ra đến khi sầu riêng cho thu hoạch. Những vụ đầu, cây cho nhiều quả, năng suất cao hơn hẳn. Có vườn cao gấp 1,5 lần trước đây trong sự ngỡ ngàng của chủ vườn. Tuy nhiên, thời gian này chỉ kéo dài được từ 3 – 4 năm. Vì không am hiểu được quy luật sinh trưởng của cây sầu riêng, thương lái thúc ép cây ra nhiều quả khiến cây dễ mất sức và hồi phục kém. Về sau nếu không theo chế độ chăm sóc, bón phân đó nữa thì vườn cây phát triển chậm lại, thoái hóa nhanh, mất năng suất. 
Trước tình trạng đó, nhiều chủ vườn đã phản đối việc sử dụng quá nhiều chất hóa học bón cho cây. Mặc dù đã được sự đồng ý của người thuê, thế nhưng, đến mùa cây ra hoa, họ lại tiếp tục phun thuốc kích thích, bón phân một cách ồ ạt. Quy trình chăm sóc này họ đều không cho chủ vườn biết. 
Bên cạnh đó, khi giá cả thị trường xuống thấp, nhiều thương lái bỏ mặc luôn vườn sầu riêng không chịu thu hoạch để chờ giá, trong khi sầu riêng đến tuổi thì phải thu hoạch, nếu lưu quả lâu ngày sẽ ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của cây, làm giảm năng suất từ vụ sau.
Vì thiếu công lao động nên ông Trần Văn Lâm, ở thị trấn Kiến Đức (Đắk R’lấp) đã khoán hơn 3 ha sầu riêng đang trong thời kỳ kinh doanh cho thương lái được 2 năm nay. Theo thỏa thuận, thương lái sẽ thu mua với giá 40.000 đồng/kg quả và đặt cọc trước 100 triệu đồng. Thế nhưng giờ đây, ông lại đang mất ăn mất ngủ với vườn sầu riêng của gia đình mình. Nếu như những năm trước, dù giá cả sầu riêng lên xuống thất thường, nhưng nguồn thu nhập của gia đình ông Lâm vẫn duy trì mức ổn định; thì giờ đây, ngoài số tiền đặt cọc, ông chỉ biết đứng nhìn vườn cây đã chín quá ngày trong bất lực. Toàn bộ khu vườn đã giao cho thương lái chăm sóc theo hợp đồng. 
Cùng cảnh ngộ với ông Lâm là nhiều hộ dân khác ở huyện Đắk R’lấp và các khu vực lân cận. Mặc dù biết việc thương lái làm ảnh hưởng không nhỏ đến vườn cây của mình nhưng tất cả các hộ đều không thể lên tiếng. 
Cái lợi trước mắt không thể nào bù đắp được những hậu quả để lại. Thương lái nào cũng rất tinh vi khi mua sầu riêng dạng khoán vườn. Vì họ có nhiều kinh nghiệm về thị trường và khả năng dự đoán năng suất, định giá vườn cây trong mỗi mùa vụ… Vì thế, đa số thương lái đều sử dụng các biện pháp để can thiệp vào quá trình sinh trưởng của cây để không bị thua lỗ khi mua khoán vườn. Mọi vấn đề đều đã được giới thương lái tính toán rất kĩ và suy cho cùng, người thiệt thòi vẫn thuộc về người nông dân.
Thay vì khoán vườn bà con nên thực hiện hình thức hợp đồng theo kiểu nhà vườn chăm sóc, thương lái chỉ quản lý, bảo quản và thu hoạch. Có như vậy, các nhà vườn mới tự bảo vệ được vườn cây và đầu tư phát triển sản xuất một cách lâu dài, bền vững.

Cổng Nông Dân
 

 


Xem thêm